فایل ویکی تمامی رشته ها فایل ویکی دروس تخصصی موفقیت پاورپوینت ارتباط با ما دانلود فایل ویکی

اطلاعیه فروشگاه

با توجه به تغییرات ایجاد شده در بانک ملی خرید زیر 5000 تومان توسط کارت بانک ملی امکان پذیر نیست برای خرید های زیر 5000 تومان لطفا از کارت های بانک های دیگر استفاده نمایید.

دانلود تحقیق تذهيب

دانلود تحقیق تذهيب

اين جلوه هاي جمال كه به جان حقيقت جوي آدمي نشاط و طربي ژرف مي بخشد و عقل و حواس را به شادماني جاودانه معطوف مي سازد ، سبب كشش به سوي حقايق زيبا و عالم ملكوت مي شود تا روح انسان از قيد ظلمات دنيا رهايي يابد و به انوار عالم قدس آشنا گردد. هنرمندان مومن براي كشف بيشتر اين زيبايي ها و ابداع آثار جاودان بشري رنج و مشقت اين راه طولاني را بر خود هموار نموده و ميراثي گران بها براي بشر به جاي نهاده اند. از جمله اين هنرها مي توان تذهيب را بر شمرد كه با نقوش مجرد در الواح روح نواز و دل انگيز قرآني در معاشرت با خوش نويسي، صفحاتي را رقم زده اند مكه يادآور معاني باطني و لطيف قرآن است. اين هنر مقدس همچنين در معاشرت با نگارگري ، به دست استادان مجرب با انديشه هاي حكيمانه ، تركيبي از معنا و صورت زيبا را به دست داده است. در هنرهاي صناعي نيز همچون نقش فرش و نقش كاشي و ... نيز به كار گرفته شده كه هر يك از اين جلوه ها در مقام عملكردشان در زندگي انسان مجموعه اي از زندگي اي روحاني و زيبا را به نمايش مي گذارند.

اساسا نقوش تذهيب به منظور تزيين قرآن پديد آمدند. مسلمين همچون همه امم ديني، عالي ترين و زيباترين هنر خود را برگرد مآثر الهي و وديعه گران بهاي اوليايشان به وجود آورده اند. معابد و نيايش گاه ها در تاريخ بشر نگارستان هايي هستند كه مي توان عالي ترين جلوه هاي تمدني را در آن ها مشاهده نمود. در عالم اسلام نيز مساجد، نگارستان بزرگ هنر اسلامي و جلوه اي شاخص از تمدن بزرگ آن هستند. قرآن كريم نيز كه كلام نازل محبوب بر دل حبيب است، با زيباترين خطوط و نقوش آراسته شد و با توصيه هاي مكرر پيامبر (ص) و اوليا عليهم السلام به زيباترين صوت خوانده شد تا جاي كه امروز هنرهاي قرآني در صدر همه هنرهاي اسلامي قرار دارد.

گذشته از خوش نويسي كه شرافت و مقام تجلي آيات را مستقيما پيدا نمود، هنر تذهيب توانست جلوه اي ديگر از حقايق باطني قرآن را در حاشيه كلام الهي به نمايش درآورد و مجموعه اي مناسب آن كلام و تصويري از عالم قدس را در هر صفحه قرآن به نمايش درآورد. قرآن كلام الهي است و خداوند منزه است. هرگونه تشبيهي به آن مقام باري شرك محسوب مي شود.

لذا صورت هايي مي تواند بيانگر معاني آيات باشد كه از هر گونه قيد تشبيه خود را رها نموده ، نقوش ، همچون نشان هايي كه در مسير عالم قدس قرار دارند، جلوه نمايند. تذهيب با جلوه اي مجرد و تزكيه شده برگرد آيات الهي ، زمينه اي مناسب را فراهم ساخت تا به هنگام رويت اين صفحات و حتي قبل از خواندن آيه اي از آيات ، حالي مناسب درك معاني قرآني براي انسان حاصل آيد.

به اين ترتيب ، تذهيب مهذب شد. نقش ها در نهايت زيبايي، روح آيات را در جلوه اي از صورت هاي مجرد اسليمي و جلوه اي از روح نباتي در قالب ختايي به نمايش گذاردند. اسليمي محور نگاه دارنده شكل و مبناي نقوش شد و ختايي شعر و غزل ملكوت را در قالب هاي آن سرود. كشف بزرگ اين هنر مقدس را به مقام والاي ولايت، حضرت علي بن ابيطالب (ع) نسبت مي دهند كه سهمش ملكوتي وي راهگشاي هنرمندان مذهب گرديد و اين سنت حسنه از ايشان رقم فيض يافت:

چو شاه ولايت بديد آن رقم به اعجاز بگرفت در كف قلم

رقم كرد اسلاميي دل رباي كه شد حيرت افزاي اهل ختاي

نقوش ختايي مجموعه اي از گل ها ، غنچه ها و برگ ها و ساقه ها است كه در نظامي هندسي و برگرفته از چرخش عشقه به عنوان تلطيف كننده نقوش اسليمي جلوه كرد. نظام شكل گيري اين نقوش آن قدر دقيق و هماهنگ است كه هر جزء جلوه اي از صورت كل خود و در مجموع نيز ، همه اجزا و مفردات ، نشاني از مجموعه خويش اند. به عنوان مثال، اگر ساده ترين عنصر در ختايي را ساقه و ملحقات آن بدانيم ، داراي شخصيتي است كه همه مفردات همچون گل ها و غنچه ها و برگ ها از همان خصوصيت برخوردارند. اين هماهنگي نظم يافته را كه منبعث از تفكر توحيدي هنر اسلامي است ، شكل حلزوني عشقه به وجود آورده است. از اين رو، هر يك از مفردات در درون خود قابليتي دارند كه مي توانند در يك نظام پيچيده و گسترده تذهيب در تركيب هاي مختلف جاي گيرند و نقش روحاني خود را ايفا نمايند.

متاسفانه در عصر غرب زدگي و دوري از فرهنگ و سنن اسلامي ، اين ويژگي ها به فراموشي سپرده شد و امروزه جز پوسته اي بي معنا، برداشت ديگري از اين هنر مقدس نمي شود و لذا آن ها را صرفا هنر تزييني همچون همه هنرهاي تزيين ديگر بر مي شمردند و آن را قابل تحقيق و تفحص ندانسته و زحمت مطالعه پيرامون حكمت يا تاريخ يا طرق آموزش آن را به خود نداده اند. اين فاجعه حتي به متوليان اين هنر نيز سرايت كرده و ايشان نيز هرگز درصدد مطالعه درباره طرق آموزش صحيح آن بر نيامده اند و هر يك به ذوق خود راهي را براي آشنايي با آن پيشنهاد داده اند. با توجه به اين مشكلات ، دستيابي به قوانيني كه در گذشته در امر آموزش هنرهاي سنتي وجود داشته ، كاري مشكل ، به نظر مي رسد چرا كه متاسفانه امروزه كتاب آموزش هنرهاي سنتي كه بتواند ما را به روش هاي معمول گذشته در اين مورد راهنمايي كند، وجود ندارد. همت بيگانگان نيز همواره بر آن بوده كه با هجوم همه جانبه به مآثر قديم، سبب قطع ارتباط فرهنگي و هنري ما با گذشته شوند. از طرفي، تا بيش از انقلاب اسلامي آن چه از منابع هنري قديم از تاخت و تازها و تاراج ها باقي مانده بود، به دست استعمارگران قديم و جديد به يغما برده شد كه در انبار احتكار ميراث ملي كشورهاي بيگانه مخفي مانده است. از همين رو گرچه از قوانين موجود در هنرهاي سنتي منابع مكتوبي باقي نمانده ، اما مسلم است كه شيوه هاي اجراي اين آثار در گذشته قانونمند بوده اند. به هر حال مي توان با بررسي همه جانبه آثار گران بهاي موجود و همچنين با توجه به قراين و منطق تصوير در نگارگري، خصوصا هندسه هنرهاي تجريدي، برخي از اين قوانين را شناسايي كرد و مورد استفاده قرار داد.

پيشينه آذين و تذهيب در هنر كتاب آرايي ايران، به دوره ساساني مي رسد. بعد از نفوذ اسلام در ايران، هنر تذهيب در اختيار حكومتهاي اسلامي و عرب قرار گرفت و «هنر اسلامي» نام يافت. اگر چه زماني اين هنر از بالندگي فرو ماند، اما مجددا پويايي خود را به دست آورد. چنانكه در دوره سلجوقي مذهبان، آرايش قرآنها، ابراز و ادوات، ظرفها، بافته ها و بناها را پيشه خود ساختند و چندي بعد، در دوره تيموري اين هنر به اوج خود رسيد و زيباترين آثار تذهيب شده به وجود آمد.

هنرمندان نقاش، صحافان و صنعتگران ، به خواست سلاطين از سراسر ايران فراخوانده شدند و در كتابخانه هاي پايتخت به كار گمارده شدند. بدين ترتيب ، آثار ارزشمند و با شكوهي پديد آمد. در دوره صفوي ، نقاشي، تذهيب و خط در خدمت هنر كتاب آرايي قرار گرفت و آثاري به وجود آمد كه زينت بخش موزه هاي ايران و جهان است. اما رنج هنرمندان بي ارج ماند و ارزش آنان در زمان زندگيشان شناخته نشد و هنر نقاشي به ويژه تذهيب ، پس از دوره صفوي از رونق افتاد. اگر چه هجوم فرهنگ غرب به ايران، حركت پيشرو اين هنر را كند ساخت ، ولي با زحمت هنرمندان متعهد و دوستداران هنر اين مرز و بوم، شعله هنر تذهيب همچنان فروزان است.

شايد بتوان تاريخ آرايش و تذهيب قرآن را هم زمان با نوشتن آن دانست به اين معني كه نخست به منظور تعيين سر سوره ها، آيه ها، جزوه ها و سجده ها آن را به نوعي تزئين مي كردند. رفته رفته علاقه مفرط مسلمانان به قرآن و همچنين عشق به تجمل، هنرمندان را بر آن داشت تا در تذهيب آن دقت بيشتري به كار برند و در نتيجه اين آثار از سادگي بيرون آمد و جنبه تزئيني به خود گرفت به خصوص قرآن هايي كه در براي امرا و بزرگان نوشته مي شد. اين امر خود يكي از علل توجه هنرمندان به تزيين بيشتر و موجب تكامل فن تذهيب شد.

به گزارش ميراث خبر مهدي مكي نژاد، عضو گروه هنرهاي سنتي فرهنگستان هنر درباره منشاء هنر تذهيب مي گويد: «دقيقا نمي توانيم بگوييم منشاء اين هنر ايران است اما آنچه مسلم است اين است ك اين هنر از دوران ساسانيان به صورت گچبري هاي ديوار و حتي پيش از آن به صورت نقوش روي سفالينه وجود داشته است. كه بعد از اسلام اين نقوش و حجاري ها وارد كتاب ها مي شود و بيشتر خودش را نشان مي دهد.» از طرز تذهيب و آرايش قرآن هائي كه قبل از قرن سوم هجري تدوين شده اطلاع چنداني در دست نيست. اصولا درباره هنر نقاشي و مذهب كاري در قرون اوليه اسلام اطلاع زيادي در دست نيست. قرآنها نفيس غالبا به دستور سلاطين و امراء وقت تهيه مي شد و هنرمندان سعي مي كردند آن را كه به طرز بسيار عالي آرايش كنند.

قديمي ترين قرآن هاي باقي مانده از قرون اوليه اسلام همگي به خط كوفي است، نقش و تزئين آنها تقريبا يكنواخت بوده فقط در صفحه اول و گاهي دو صفحه آخر با نقوش هندسي آرايش مي شدند. سر سوره ها نيز غالبا داراي نقوش تزئيني بوده و عموما در سمت راست آنها يك يا چند گل درشت و ترنج طرح م زدند. شروع سوره و اسم آن را هم به قلم زر مي نوشته اند و نقطه هاي حروف را با رنگ قرمز و سبز يا زعفران و آب طلا مشخص مي كردند. محل حزب و ساير علامات هم به همين شيوه مزين مي شد. چون ايراني هاي مانوي مذهب، كتاب ديني خود (ارژنگ يا ارتنگ) را كه به وسيله ماني منقوش و مزين ديده بودند بعد از ايمان آوردن به اسلام به تزئين قرآن رو آوردند. اما احتمالا به دليل اينكه اسلام شكل و تصوير را نهي كرده و مكروه دانسته هنرمندان براي ارضاء حس هنري خود به تزئين و تذهيب رو آوردند.

صفحات بدست آمده از كاوشهاي علمي تورفاني نشان مي دهد كه نقشان و خطاطان آن زمان توانسته اند به نحو زيبائي خطوط را با نقوش تركيب كنند. اين سبك در دوران اسلامي متداول و معمول شد.

مكي نژاد درباره اين هنر در دوران اسلامي مي گويد: «مهم نيست كه مبداء اين هنر ايران بوده است يا نه اما مسلم است كه اين هنر در ايران تكامل پيدا مي كند و نظم هندسي خاصي به خود گرفته است. تنها در ايران است كه تذهيب به اين شكل، با اين نظم و با اين هندسه ديده شده است. كارهاي مشابهي كه عرب ها يا چينان انجام داده اند در مقابل آثار ايراني بسيار ضعيف جلوه مي كند. پراكندگي رنگ ها نقوش هندسي اقوام ديگر هنوز هم به پختگي كامل نرسيده است. تذهيب ايراني واقعا بي نظير است.» در قرون اوليه دوران اسلامي به همان اندازه كه به خوشنويسي توجه مي شد فن آرايش و تذهيب نيز مورد علاقه بزرگان و اميران بود تا جائي كه در نقاط مختلف ايران به خصوص خراسان، مراكزي جهت تعليم و پرورش علاقمندان در اين فن به

فهرست مندرجات:

مقدمه ...................................................................................................................... 1

فصل اول

تاريخچه .................................................................................................................. 6

تعريف تذهيب ....................................................................................................... 13

ريشه يابي لغت تذهيب .......................................................................................... 14

واژگان تذهيب: ..................................................................................................... 17

ابرك ..................................................................................................................... 17

اسليمي (اسلامي) .................................................................................................. 17

بند اسليمي............................................................................................................. 17

تاج ........................................................................................................................ 18

جدول..................................................................................................................... 18

 ختايي .................................................................................................................. 18

داغ......................................................................................................................... 18

دهن اژدر.............................................................................................................. 18

سنجاق نشان ........................................................................................................ 18

شرفه..................................................................................................................... 19

شمسه.................................................................................................................... 19

شمسه كوچك ....................................................................................................... 19

فرنگي ................................................................................................................... 20

فصاصي ............................................................................................................... 20

كتيبه سرلوحه ...................................................................................................... 20

كمند زرين ............................................................................................................ 21

كره ....................................................................................................................... 21

لچك ترنج ............................................................................................................. 21

لچكي واگيره ......................................................................................................... 21

ترنج ...................................................................................................................... 22

سرترنج ................................................................................................................ 22

سرلوحه................................................................................................................. 23

 كتيبه .................................................................................................................... 23

ترصيع .................................................................................................................. 24

حاشيه .................................................................................................................. 24

قوس حلزوني ....................................................................................................... 25

فصل دوم

مكتب هاي تذهيب ................................................................................................. 25

ابزار و مواد كار: ................................................................................................. 29

قلم مو.................................................................................................................... 29

طلا و نقره ............................................................................................................ 30

مهره ..................................................................................................................... 31

كاغذ ..................................................................................................................... 32

صفات مهم كاغذ .................................................................................................. 32

رنگ ...................................................................................................................... 33

پرگار، ترلينگ، خط كش ....................................................................................... 34

شيوه كار تذهيب .................................................................................................. 35

اصول قابل اهميت در كليات نقش ........................................................................ 40

فصل سوم

ختايي و اسليمي (ديرينگي و ريشه مشترك) ........................................................ 42

تعريف ختايي و گونه هاي آن .............................................................................. 43

اسليمي .................................................................................................................. 46

تعريف اسليمي و گونه هاي آن ............................................................................ 47

صورت اسليمي .................................................................................................... 52

تزئين اسليمي ........................................................................................................ 53

چنگ و گره ........................................................................................................... 54

نشان و انواع آن: .................................................................................................. 55

لچك نشان يا كتيبه نشان ..................................................................................... 55

بته جقه نشان ....................................................................................................... 56

دل نشان ............................................................................................................... 56

ابرك نشان (اسليمي ماري) .................................................................................. 56

نشان و اصل قاعده (نقش در نقش) ..................................................................... 57

تكوين نقوش (تركيب اسليمي و ختايي) ................................................................ 58

جايگاه نشان ها در شمسه ................................................................................... 58

گره سازي ............................................................................................................ 59

شرفه .................................................................................................................... 59

فصل چهارم

تحول هنر در تذهيب.............................................................................................. 60

طراحان و مذهبان قديم ........................................................................................ 63

طراحان و مذهبان معاصر ................................................................................... 66

فصل پنجم

طرح نشان ............................................................................................................ 72

طرح ترنج ............................................................................................................. 73

طرح كتيبه ............................................................................................................. 74

طرح لچك ............................................................................................................. 75

طرح تاج و سرلوح ................................................................................................ 76

طرح واگيره اسليمي و ختايي ................................................................................ 78

طرح حاشيه .......................................................................................................... 79

منابع و مآخذ......................................................................................................... 80

شامل 80 صفحه فایل word قابل ویرایش


اشتراک بگذارید:


پرداخت اینترنتی - دانلود سریع - اطمینان از خرید

پرداخت هزینه و دریافت فایل

مبلغ قابل پرداخت 4,000 تومان
عملیات پرداخت با همکاری بانک انجام می شود

درصورتیکه برای خرید اینترنتی نیاز به راهنمایی دارید اینجا کلیک کنید


فایل هایی که پس از پرداخت می توانید دانلود کنید

نام فایلحجم فایل
tahghigh_633421_4846.zip3 MB





آخرین محصولات فروشگاه